Gilbert De Swert is een autoriteit als het gaat over einde loopbaan en pensioen. Maar op zijn stellingen (in De Standaard van 22 december) valt heel wat af te dingen.

‘België heeft al veel gedaan inzake einde loopbaan’

Zou het? In 1983 hadden 55-plussers in Nederland een werkzaamheidsgraad van 30 procent, evenveel als België. Bijna 30 jaar later klokken onze noorderburen af op 56 procent. België blijft steken op 37 procent. Hoe komt dit? Nederland liet om te beginnen in de jaren ‘80 de zaken niet verder uit de hand lopen. In België daalde de werkzaamheidsgraad van 55-plussers nog naar 21 procent. Nederland begon ook al in de jaren ‘90 het probleem aan te pakken. Wij verlaagden toen nog de brugpensioenleeftijd (van 58 naar 56 jaar, weet je nog Gilbert?). Maar ook de voorbije 10 jaar maakte Nederland een veel grotere vooruitgang dan België (van 38 naar 56 procent). Dus ja, België heeft iets gedaan, maar veel te laat en veel te weinig als we ons vergelijken met het buitenland.

‘De vergrijzing is betaalbaar’

Er is inderdaad geen reden tot paniek. Het probleem is beheersbaar mits we de nodige maatregelen nemen. Indien vorige regeringen sneller maatregelen hadden genomen, hadden ze meer overgangsmaatregelen kunnen inbouwen. Verwijzen naar de Vergrijzingscommissie om aan te geven dat het allemaal wel meevalt, overtuigt niet. Deze commissie stelt elk jaar haar prognoses inzake kosten van de vergrijzing bij, naar boven toe.

‘We moeten niet allemaal langer werken’

Waarom hebben we een pensioenleeftijd en geen loopbaanteller? Ik stel de vraag graag rechtstreeks aan Gilbert De Swert, die toch een lange loopbaan mee aan de knoppen van de macht heeft gezeten? Ik stel enkel vast dat sociale partners en politiek dit idee nooit hebben opgepikt. In alle andere landen blijft de institutie pensioenleeftijd ook bestaan. Verandert dit trouwens veel aan het debat? Ook onze gemiddelde loopbanen zijn te kort. Europa komt op meer dan 40 jaar, België hooguit 37 (en als we gelijkgestelde periodes aftrekken niet eens 30 jaar). Moet iedereen even lang werken? Wat met zware beroepen? De Swert weet ook dat de beslissing of een beroep al of niet zwaar is, uiteindelijk arbitrair is en dat de luidste roepers hier winnen.

‘Het ligt allemaal aan de slechte kwaliteit van de arbeid’

De mantra van De Swert. Mensen verlaten de arbeidsmarkt omdat ze niet meer meekunnen. Uiteraard kunnen we alleen maar voor een goede kwaliteit van de arbeid zijn en zullen mensen met slechte arbeidsomstandigheden geneigd zijn de arbeidsmarkt vroeger te verlaten. Alleen is dit geen verklaring voor de slechte werkzaamheidsgraad van 55-plussers in België. De kwaliteit van de arbeid in België ligt hoger dan die van de meeste Europese landen. Waarmee we niet willen zeggen dat werkgevers in dit debat geen verantwoordelijkheid dragen, maar dat is stof voor een andere bijdrage.

(Deze column verscheen eerder in De Standaard)