Innovaties ontstaan niet uit het niets. Ze ontstaan natuurlijk in labo’s waar onderzoekers op zoek gaan naar oplossingen voor complexe problemen, maar niet enkel daar. Ze zijn vaak het een resultaat van een confrontatie met dagdagelijkse problemen. Niet enkel kenniswerkers zijn dus een bron van innovatie… Maar hoe zit dat dan juist met die ‘andere’ werknemers, die elke dag het productieproces in goede banen leiden? In hoeverre zijn zij een bron van innovatie, wat is de impact van hun innovaties en hoe kunnen we hun innovatief gedrag stimuleren? In dit blogstuk gaan we op deze vragen dieper in.De werknemer: zowel bron als obstakel voor innovatie

De werknemer als bron van creativiteit en innovatie. Enkele decennia geleden zou het idee voor vele managers een smakelijke grap kunnen zijn. Arbeiders en productiewerknemers waren er immers enkel om het werk uit te voeren, het waren de ingenieurs die het werk moesten ontwerpen. Ondertussen is dit idee volkomen achterhaald. Cijfers voor Vlaanderen bevestigen dat werknemers steeds vaker en almaar nabijer betrokken zijn bij het innovatieproces. Méér dan 35% van de ondernemers geeft aan dat het personeel vaak een bron van innovatie is. Het personeel staat hierdoor samen met klanten en leveranciers bovenaan de lijst van innovatiebronnen bij uitstek.

Maar het is niet al goud dat blinkt. Werknemers worden immers niet enkel als een bron van innovatie gezien, ze zijn vaak – en dan vooral in grotere bedrijven – ook bron van weerstand tegen veranderingen. Werknemers kunnen namelijk efficiënt veranderingen tegenhouden door niet mee te werken aan initiatieven of ze rechtuit tegen te gaan. Goed communiceren en het betrekken van de werknemers in het veranderingsproces van bij het begin kunnen deze weerstand verminderen. Maar nog beter is werknemers stimuleren om zelf over te gaan tot het voorstellen en vormgeven van innovaties.

Employee Driven Innovation

Personeelsleden zijn dus cruciale actoren in bedrijven als het gaat over innovatie. Ze staan meestal in rechtstreeks contact met de klant en met het productieproces. Ze zijn vaak de eersten die problemen opmerken en zijn daarmee goed geplaatst om oplossingen te bedenken. Bovendien kunnen ze daarbij ook ineens oordelen over de haalbaarheid van een mogelijke oplossing. Dat was ook het standpunt van de Deense vakbond ‘LO’ en in dat kader lanceerden ze het concept ‘Employee Driven Innovation’ (EDI). Hiermee willen ze enerzijds het commerciële belang van innovatie ‘van onderop’ in de kijker zetten en anderzijds pleiten voor een HR beleid dat gericht is op de ontwikkeling van het werknemerspotentieel.

Werknemers komen namelijk niet altijd spontaan op innovatieve ideeën, noch zullen ze deze steeds communiceren aan het management. Degelijke arbeidsrelaties, goede HR diensten, interessant divers werk en voldoende zekerheid zijn maar enkele factoren die het innovatieve potentieel van werknemers kan stimuleren.

Impact?

Natuurlijk zijn het vaak niet de grootste innovaties die door werknemers worden voorgesteld. Het gaat vaak over kleinere veranderingen die vooral betrekking hebben op de eigen werkplaats of de werking van het team. Nochtans kunnen deze vaak een grote impact hebben. Eigen onderzoek leerde ons dat dergelijke kleine innovaties soms efficiëntieverhogingen van 300% met zich meebrachten. Maar de impact is vooral te vinden in de motivatie van de werknemers en de werking van het team. Kleine ongemakken die creatief opgelost worden zorgen voor een vlotte, efficiënte werken en voorkomen frustraties.

Toch zijn er ook voorbeelden van employee driven innovations met een impact op de werking van de hele organisatie. LO haalde zo het voorbeeld aan van de werknemer die een manier vond om afvalproducten te hergebruiken en van een trein technieker die door een eenvoudige ingreep meer dan 100.000euro per jaar kon uitsparen (zie LO EDI brochure).

Besluit

Alle personeelsleden, ongeacht hun opleidingsniveau of functie, zijn potentiële bronnen van innovatie. Hun innovatieve bijdrages zorgen zowel indirect als direct voor een betere werking van de organisatie. Een goed HR beleid gaat dus niet uit van een eenzijdige top-down benadering van innovatie waar personeelsleden enkel betrokken worden bij de uitvoering. Het personeel betrekken en ze actief stimuleren om zelf initiatief te nemen loont.

Stan De Spiegelaere (Universiteit Gent/Vigor)

Referenties

Baer M., Oldham G., Cummings A. (2003) Rewarding creativity: when does it really matter? The Leadership Quarterly, 14:4-5, pp. 569-586. pdf

Cohen, A. (1992). Antecedents of organizational commitment across occupational groups: A meta‐analysis. Journal of Organizational Behavior, 13(6), 539-558. pdf

LO (2008) Employee Driven Innovation: Improving economic performance and job satisfaction. LO pdf

Shalley, C. E., & Gilson, L. L. (2004). What leaders need to know: A review of social and contextual factors that can foster or hinder creativity. The Leadership Quarterly, 15(1), 33-53. pdf

Unizo studiedienst (2008) Innovatie in de Vlaamse KMO. pdf