Er is veel te doen rond het Duitse economische en arbeidsmarktmodel. Voorstanders zien het als het te volgen voorbeeld voor de hervorming van onze arbeidsmarkt. Voor de tegenstanders staat het gelijk met
sociale afbraak. Ik heb de indruk dat er intussen meer geschreven en gepraat is over de nadelen van het model dan over het model zelf.

Niet zolang geleden kregen we in de krant De Standaard een reportage van maar liefst vier bladzijden voorgeschoteld over ‘de achterkant’ van het Duitse model. Geen kwaad woord over de reportage. Goed geschreven, boeiende journalistiek. Alleen een beetje vreemd dat in dezelfde krant over ‘de voorkant’ van het model nog niet zoveel verschenen is.

De vraag die zich opdringt, is of we eigenlijk nood hebben aan buitenlandse modellen. Vooreerst is er de vaststelling dat de buitenlandse voorbeelden elkaar snel opvolgen. Weinigen die het zich wellicht nog herinneren maar in de jaren 80 was het toenmalige West- Duitsland het voorbeeld.

Op het ogenblik dat de werkloosheid bij ons de hoogte inschoot, bleef die bij onze Oosterburen laag. In die tijd werd de verklaring gezocht in het dualsysteem. een onderwijssysteem waarbij jongeren in het beroepsvoorbereidend onderwijs leren en werken combineren. Na de hereniging van Duitsland zakte het land economisch weg en kon ook het dualsysteem een sterke stijging van de werkloosheid niet meer tegenhouden.

Eind jaren 90 kwam het Nederlandse Poldermodel in beeld. Toen was het de beurt aan het Deense model dat inspiratie leverde voor het flexicurity-concept van de Europese Commissie. En nu is het opnieuw al Duitsland wat de klok slaat.

Te zwak

Uit dit zeer beknopte overzicht leren we alvast dat elk model slechts beperkt houdbaar is. Geen enkel model werkt onder alle omstandigheden. Dat inzicht relativeert op zich reeds de kracht van buitenlandse modellen. Een tweede reden is dat elk land redelijk uniek is in zijn institutionele samenhang. Het is die samenhang die al of niet werkt, niet zozeer de afzonderlijke delen. Het heeft op zich dan ook weinig zin om zeer geïsoleerde maatregelen apar t te gaan overnemen. In die zin klopt het dat elk land in feite zijn eigen
model moet construeren.

Wat we in België (of Vlaanderen) ook gaan doen, het zal steeds moeten vertrekken vanuit het bestaande model. Geen externe modellen dan maar? Toch niet. Wat we in elk geval van Duitsland kunnen leren, is dat het wel degelijk mogelijk is om een structurele verandering door te voeren. Met de Hartz-hervormingen toonde Duitsland dat het hiertoe in staat was. Los van de inhoud van de verandering moeten we voor België vaststellen dat we op dit ogenblik gewoon niet in staat zijn om dergelijke structurele verandering door te voeren. Daarvoor zijn de politieke en sociaal economische elites in dit land te verzwakt.