Nu creativiteit en innovatie steeds uitdrukkelijker op de agenda staan, rijzen cursussen ‘creatief denken’ als asperges uit de grond. Creativiteitstrainingen in alle maten en prijsklassen pronken in de etalage. Gaat onze creativiteit er inderdaad op vooruit na een cursus? Welke trainingsaanpak garandeert succes?

Creativiteit speelt meer en meer een cruciale rol in ons professioneel welslagen. Uitmuntende artistieke, zakelijke of academische prestaties linken we veelvuldig aan creativiteit. Hoe we onze creatieve vaardigheden kunnen ontwikkelen, werpt zich daarbij als vraag op. Een inschrijving voor een creativiteitscursus is vaak de eerste oplossing waar mensen naar grijpen. Opleidingscentra proberen zodoende met alle mogelijke cursusvarianten zich te differentiëren van de concurrentie en ons te overtuigen dat ze de sleutel tot succes bezitten. Niet enkel de inhoud kan verschillen, ook de lesmethode, de duur of het toepassingsgebied. Flanders DC presenteert een gratis online cursus die ongeveer 2 uur in beslag neemt. Gespecialiseerde organisaties zoals COCD schotelen je een 3-daagse residentiële cursus voor, terwijl de organisatie ‘Creatief Schrijven’ zich specifiek op schrijvers toespitst.

Levert de investering wat op? Onderzoekers aan The University of Oklahoma, Ginamarie Scott, Lyle Leritz en Michael Mumford, visten het uit via een meta-analyse. Wat is dat, een meta-analyse? Simpel uitgelegd, Scott en zijn collega’s verzamelden zo veel mogelijk wetenschappelijke studies naar het effect van creativiteitstrainingen, in dit geval een 70-tal studies. Via een aantal gesofisticeerde statistische analyses trokken ze vervolgens conclusies gebaseerd op de resultaten van alle studies samen. Naast het algemene effect van creativiteitstrainingen hoopten ze eveneens te onderscheiden welke soorten cursussen het meest doeltreffend zijn.

Wat blijkt?

Ja! Het werkt, een cursus ‘creatief denken’ loont! De cursisten bedenken meer alternatieve oplossingen of ideeën (divergent denken). Voor nieuwe problemen ontdekken ze originelere oplossingen. Ze ontwikkelen creatievere producten (vb. artistiek werk, businessplan). En ze oefenen minder weerstand uit tegen creatieve ideeën of tonen meer motivatie om creatieve inspanningen te leveren. Bovendien is het effect niet van korte duur. In een van de studies presteren de cursisten 1 jaar later nog steeds beter dan een controlegroep die de cursus niet volgde. Het effect staat ook los van de doelgroep, zowel jong of oud als een academisch of professioneel doelpubliek halen voordeel uit een cursus creatief denken.

Maar!

Niet alle vormen van creativiteitstraining zijn even effectief. Scott en zijn collega’s identificeerden enkele bepalende aspecten voor succes:

1. Wat de inhoud betreft, focussen sommige cursussen zich op het aanleren van creatieve denktechnieken. Andere werken op de creatieve samenwerking in groep, op iemands creatieve persoonlijkheid of op zijn/haar motivatie om creatief te zijn.  De meest succesrijke cursussen behandelen vooral het creatieve denkproces (vb. ontdekken en analyseren van problemen,  informatie verzamelen en organiseren, ideeën genereren en combineren…) en creatieve denktechnieken (vb. brainstormen, kritisch denken, convergent denken…).
Pas op! Cursussen die voornamelijk gebruik maken van expressie, verbeelding of metaforen hebben vreemd genoeg het omgekeerde effect. Waarom verminderen deze ‘vrijere’ technieken onze creatieve prestaties? Oefeningen als “beeld je in dat je in een koelkast woont, hoe zou je dan leven…” of “hoe zou de wereld er uit zien als koeien konden autorijden…” brengen niet de nodige kennis of vaardigheden voort om een zeldzaam medisch probleem op te lossen of innovatieve software te ontwikkelen. Bovendien ontwikkelen de cursisten een negatievere houding ten opzichte van creativiteit, omdat deze eerder vrijblijvende oefeningen moeilijker in het dagdagelijks werk zijn in te passen. Efficiënte denktechnieken geven ons een concrete leidraad om systematisch problemen te analyseren en originele oplossingen te genereren.
2. Het succes van cursussen neemt toe met de duur ervan. Ze voorzien de nodige tijd om het creatief proces en de verschillende denktechnieken stap voor stap uit te leggen en te illustreren aan de hand van realistische cases. Idealiter zijn deze illustraties afgestemd op het vakgebied waarin de cursist zijn creativiteit wil toepassen. Als schrijver volg je dus beter een cursus creatief schrijven, als manager een cursus die zich inhoudelijk richt  op creatieve bedrijfsvoering. Daarnaast lijkt het niet uit  te maken of deze kennis klassikaal of via een online training doorgeven wordt, zolang het inoefenen maar voorafgaat door een zekere vorm van kennisoverdracht.
3. Net als met de duur, neemt de effectiviteit van een creativiteitscursus toe met het aantal oefeningen. Alle aangereikte technieken worden systematisch ingeoefend. Deze opdrachten zouden op het interesse- of vakgebied van de cursist moeten zijn toegepast. Studenten productdesign leren het creatieve proces en de verschillende denktechnieken dus beter door werkelijk het traject van idee tot afgewerkt product te doorlopen.

Schrijf je in!

Aarzel dus niet om je in te schrijven voor een cursus ‘creatief denken’. Let daarbij wel op de inhoud, de aanpak en het toepassingsgebied van de cursus! Win extra informatie in bij de organisator of mensen die de cursus al hebben gevolgd. Veel succes!

Cédric Velghe (Vigor)