FR
 
STARTPAGE Blogs
 
 
Verklaarbaar irrationeel
published by , on 30/01/2011

Het interprofessioneel akkoord (IPA) was een kroniek van een aangekondigde dood. Het hing al een paar dagen in de lucht dat de socialistische vakbond het moeizaam verworven akkoord zou wegstemmen; het onverwachte ‘njet’ van de liberale vakbond kwam als de genadeslag. ‘Adding insult to injury’ heet dat. De commentaren waren niet van de poes. “Onverantwoord”, “Hoezo, solidariteit?“, “Een historische kans gemist”, klonk het onbegrijpend en scherp. Het IPA vormde een eerste aanzet tot het wegwerken van de historisch onrechtvaardige verschillen tussen arbeiders – en bediendestatuten. Deze eenmaking overschaduwde de andere discussies binnen het IPA. Wie het probleem rationeel analyseert, beseft algauw dat men bij het vormen van een eenmakingstatuut ergens tussen beide statuten zal moeten uitkomen, met wat winst voor de arbeiders en wat verlies voor de bedienden. Doch niet het ABVV. De verbetering voor arbeiders moet sneller verlopen zonder dat de bedienden moeten inleveren, klinkt het.

Een moeilijk te verdedigen standpunt, denk je, als je het probleem rationeel analyseert. Maar daar wringt het schoentje. We gaan ervan uit dat mensen rationeel voor -en nadelen  afwegen bij economisch belangrijke beslissingen. Maar dat klopt niet. Psycholoog Daniel Kahneman ontdekte dat mensen vaak irrationele economische keuzes maken en won er in 2002 de Nobelprijs Economie voor (een psycholoog, ha!). Twee belangrijke bevindingen kunnen de houding van de vakbonden verklaren.

Eén. Mensen evalueren niet de objectieve uitkomst van de beslissing (de voordelen afgewogen tegenover de nadelen),  maar ze evalueren de verandering: Welke voordelen kan ik verliezen, die ik nu wel heb. Kahneman illustreert dit met het voorbeeld van de eigenaar van een exclusieve fles wijn die weigert de fles te verkopen voor 200 euro, maar als de fles breekt, niet bereid is om 100 euro te betalen om dezelfde wijn te kopen. Mensen kennen een hogere waarde toe aan zaken die ze al hebben dan aan zaken die ze (nog) niet hebben.

Twee. Verliezen weegt altijd veel zwaarder door dan winnen. Indien je op de beurs 1000 euro verliest, is de impact psychologisch veel groter dan als je exact hetzelfde bedrag wint. Daarom proberen mensen verlies zoveel mogelijk te beperken. Onderzoek suggereert dat een verlies ongeveer tweemaal zoveel kracht heeft als winst. Dit verklaart waarom het verlies van een aantal verworven rechten, onvermijdelijk veel zwaarder zal doorwegen voor een vakbond dan de voordelen die het wint. Als psycholoog  zou ik voorspellen dat om een aanvaardbaar akkoord te krijgen, de voordelen bijna dubbel zo groot zullen moeten zijn om het verlies te compenseren.

Indien u zich dus op 4 maart gepijnigd afvraagt waarom u gegijzeld wordt door een grootschalige vakbondsactie, dan kent u het antwoord: “Omdat mensen nu eenmaal niet op een rationele manier beslissingen nemen”. Toon echter wat begrip: in uw eigen leven doet u het namelijk op exact dezelfde manier.

(Deze column verscheen eerder in Jobat)

Post a reaction

Your email address will not be published. Required fields are marked *

* Comments are welcome in English, French or Dutch. Only reactions by authors who have stated their full name and e-mail address will be published. No mention of e-mail addresses will be made on the website. We only require them to enable us to contact the writer of the reaction should this prove necessary. HRMblogs.com reserves the right to delete reactions that are not in conformity with the general conditions and code of behaviour of this website.

recent reactions
 
poll

    Should an employer facilitate the practice of the Ramadan at the workplace?

    View Results

    Loading ... Loading ...

 
 
categories
 
archive
 
Disclaimer

Everything posted on this website/blog is the personal opinion of the individual contributor and does not necessarily reflect the view of BizInfo/HRMblogs or its clients, nor the author respective employer or clients.