FR
 
STARTPAGE Blogs
 
 
Meer vrouwen aan de top!
published by , on 01/11/2009

door Patrick Vermeren (consultant Performance Coaching)

Zonder enige verbazing nam ik kennis van het nieuwe Gender Gap Index rapport. België is een land waar in vele bedrijven nog steeds een machocultuur heerst, vooral inzake leiderschapscultuur. Naast dit onderzoek van de World Economic Forum bestaat er ook in de academische onderzoeksliteratuur veel consensus over een aantal problemen waarmee vrouwen af te rekenen hebben op vlak van economische participatie:  naast de loonkloof  en de ondervertegenwoordiging in vooral hogere leidinggevende posities, (the glass ceiling of het glazen plafond), bestaat er ook zoiets als the glass cliff of de glazen afgrond:
Het glazen plafond betekent dat er een onzichtbare barrière is waardoor vrouwen niet of nauwelijks kunnen stijgen in de hiërarchie. Onderzoek toont bovendien aan dat mannen een glazen lift hebben (Williams 1992), omdat ze sneller stijgen in de hiërarchie dan vrouwen. De glass cliff betekent dat vrouwen meer dan mannen worden benoemd in leiderschapsfuncties die een hoog risico inhouden. Concreet, wanneer het de bedrijven economisch voor de wind gaat, worden mannen gekozen  boven vrouwen voor de benoeming van leidinggevende posities – ondanks even goede kwalificaties! En omgekeerd worden vrouwen boven mannen gekozen wanneer het economisch moeilijk gaat. Volgens de onderzoekers blijkt ten slotte ook dat men in de bedrijfspraktijk vrouwen in een crisis niet benoemt omdat ze beter zijn, maar omdat het minder erg is als ze mislukken. Ze zouden voor het bedrijf minder waard zijn…

Onterechte discriminatie

Deze discriminatie is een feit, ondanks dat vrouwen het gemiddeld beter doen in universitaire studies (men moet dus niet zeggen dat ze minder competent zijn) en uit leiderschapsonderzoek blijkt dat ze lichtjes betere leiders zijn dan mannen, met name zijn ze meestal meer transformationeel of charismatisch (combinatie van zelfzekerheid met vriendelijkheid). Mannen zijn gemiddeld directiever en dominanter. Een andere mythe, namelijk dat vrouwen zachter zouden zijn,  wordt  nergens aangetoond. Dat ze meer verantwoordelijkheidszin hebben en daardoor meer een evenwicht zoeken tussen gezin en werk, lijkt me al meer plausibel. In de populaire boeken en pers doet men het voorkomen alsof mannen van Mars komen, en vrouwen van Venus. Vrouwen zouden wel meer zorgzaam en empathisch zijn, maar ook emotioneler, minder ambitieus en carrièregericht. Meteen worden ze dan ook maar afgedaan als niet stabiel en hard genoeg. Dat vrouwen voor iedereen empathischer zouden, zijn, is volgens hoogleraar psychologie Steven Pinker overigens een mythe die wordt in stand gehouden door fout onderzoek. Vrouwen kunnen namelijk (onder elkaar) ook heel hard concurreren en beschikken over hun eigen methodes (kleineren, roddelen) om meer status ten aanzien van anderen te verwerven. Ik verwijs het softe imago ook naar de prullenbak. Vrouwen doen het subtieler, aanvaardbaarder, en niet zo plomp.

De mannelijke dominantie

Het is mijns inziens zeer zeker het machogedrag en de machosystemen die dit soort vooroordelen en problemen mee helpen in stand houden. Inderdaad, nog steeds ziet men typisch mannelijk machogedrag in bedrijven. Dominantie en het juiste netwerk bieden nog altijd grotere kansen om aan de top te geraken dan beschikken over een evenwichtig gedragsrepertoire en de juiste competenties. Denken we ook maar aan het gepoch over de extreem lange werktijden die topmensen presteren, het starten van vergaderingen om 16u of nog later die bijzonder gezins- en vrijetijdsonvriendelijk zijn, of wat te denken van de nachtelijke marathons van politici of de nachtelijke onderhandelingen tussen vakbonden en werkgevers? Dit is niet meer survival of the fittest, maar survival of the strongest¸ of liever nog: survival of the dumbest. Het is namelijk ook niet gezond voor mannen. Het zogenaamde negatieve Spillover effect in de verhouding tussen werk en privé, maakt dat mensen uitgeput raken door het switchen tussen een belastende werkomgeving en een belastende gezinsomgeving. Een belastendewerkomgeving kan te maken hebben met de hoeveelheid werk, tijdsdruk, de relatie met de baas of de teamleden onderling, enzovoort. Een belastende gezinsomgeving kan bijvoorbeeld te maken hebben met de hoeveelheid huishoudelijk werk thuis (waarin Belgische vrouwen gemiddeld nog 9u/week meer presteren, Glorieux & Vandeweyer, 2001), de relatie met de partner, maar vooral of en hoeveel jonge kinderen ze hebben. Mannen in leidinggevende posities blijken uit onderzoek van the Centre of Women in Business (van de London Business School, 2007) meer vatbaar te zijn voor uitputting dan vrouwen. Ondermeer juist doordat ze langere uren maken op het werk en dan nog de belasting van een gezin moeten dragen. Ze menen daarom dat bedrijven dringend werk moeten maken van het verminderen van de tijdsdruk èn van het werkelijk aantal gepresteerde uren. Als alternatief stellen ze voor inspanningen te doen om een klimaat te creëren waarbij zowel mannen als vrouwen flexibele werktijden hebben. Een omgeving waar leren van fouten, coaching en mentoring de regel is en waar mensen zelf hun carrièrekeuzes kunnen maken, in plaats van onder dwang van omstandigheden of culturele (macho)normen.

Quota, jawel!

Weerom doen de Scandinavische landen het bijzonder goed in deze index (IJsland, Finalnd, Noorwegen en Zweden). Wat we blijkbaar niet willen zien, is dat deze egalitaire samenlevingen er vooral ook door wetten en streefcijfers tot stand zijn gekomen. Sommigen zijn hier hard tegen, trouwens zonder duidelijke argumentatie. Inderdaad, in een ideale samenleving heeft iedereen zijn biologische driften onder controle (bvb. de mannelijke neiging om te domineren en vrij agressief te concurreren), en is iedereen op basis van rationele en morele argumenten overtuigd van de noodzaak tot gelijkheid. Maar net zoals het een utopie is te denken dat je door deze argumenten iedereen kan overtuigen om morgen niet te snel meer te rijden (waardoor je alle mobiele en vaste snelheidscontroles kan afschaffen), is het een utopie te denken dat je door opvoeding en voorlichting mannen kunt overtuigen minder macho en macht- en statuszoekend gedrag te vertonen.  Laat ons er dus werk van maken de bestaande discriminaties op te heffen, en dit met wetten te ondersteunen, net als bij de invoering van stemrecht voor vrouwen of politieke lijstvorming. Omdat we in het Westen met zijn allen de keuze hebben gemaakt om (terug) te gaan leven in democratische, meer egalitaire samenlevingen, moeten we kiezen voor een meer vrouwelijke aanpak, die van de (beschaafde) samenwerking. Vrouwen zijn hier inderdaad best voor geplaatst, want ze zijn vredelievender en zorgen voor meer harmonie en samenwerking. Ze zijn beter in transformationeel leiderschap. Quota (het zijn toch niet meer dan doelstellingen; bedrijven werken hier toch graag mee??) kunnen een bijdrage leveren. Ze zullen ons ongetwijfeld meer aanzetten tot het creëren van vrouwvriendelijker werkomgevingen. Vrouwen moeten absoluut niet vermannelijken, de mannen moeten vrouwvriendelijker werkomgevingen accepteren.

Patrick Vermeren is behalve zelfstandig HR-consulent (Performance Coaching) bij vele grote ondernemingen ook auteur van diverse boeken, waaronder Anders Leiden, waarin hij pleit voor een andere manier van leiden: gezinsvriendelijker, minder machocultuur en een halt aan de discriminatie van vrouwen en allochtonen.

(Deze column verscheen ook in De Tijd)

Post a reaction

Your email address will not be published. Required fields are marked *

* Comments are welcome in English, French or Dutch. Only reactions by authors who have stated their full name and e-mail address will be published. No mention of e-mail addresses will be made on the website. We only require them to enable us to contact the writer of the reaction should this prove necessary. HRMblogs.com reserves the right to delete reactions that are not in conformity with the general conditions and code of behaviour of this website.

recent reactions
 
poll

    Should an employer facilitate the practice of the Ramadan at the workplace?

    View Results

    Loading ... Loading ...

 
 
categories
 
archive
 
Disclaimer

Everything posted on this website/blog is the personal opinion of the individual contributor and does not necessarily reflect the view of BizInfo/HRMblogs or its clients, nor the author respective employer or clients.