FR
 
STARTPAGE Blogs
 
 
Druk, drukker, drukst
published by , on 04/07/2008

Het nieuwste rapport van de Vlaamse Regionale Indicatoren toont nog maar eens aan dat de gemiddelde Vlaming worstelt met tijdsdruk (De Morgen 28 juni). Bijna de helft stelt dat een dag te weinig uren telt, een sterke stijging t.o.v. 10 jaar geleden. 15% zegt nooit tijd te hebben voor zichzelf. In 1996 was dit slechts 10%. Hier is duidelijk sprake van een trend. Hoe valt deze trend nu te verklaren?  Op het eerste zicht is er nl. sprake van een paradox. We werken namelijk steeds minder. In principe neemt de vrije tijd dus toe. De meest voor de hand liggende verklaring ligt in de sfeer van de arbeid. Globalisering, deregulering en meer intensieve competitie drijven zowel het werkritme als de eisen die gesteld worden aan de werknemers op. Deze fenomenen doen zich ongetwijfeld voor maar vormen geen volledige verklaring. Het volstaat hiervoor om naar ons vrijetijdsgedrag te kijken. Onze vrije tijd is minstens zo druk en genereert minstens evenveel stress als onze werktijd. Er moeten dus dieper liggende oorzaken aan te wijzen zijn. Voor de Duitse socioloog Hartmut Rosa (o.a. auteur van het boek High Speed Society) is de toegenomen ervaren tijdsdruk een gevolg van de neiging van onze maatschappij om steeds te versnellen. Deze versnelling doet zich gevoelen in nagenoeg alle maatschappelijke geledingen. Zelfs als we wandelen doen we dit sneller dan 50 jaar geleden. Voor Rosa is versnelling de meest fundamentele maatschappelijke trend van dit ogenblik. Als een socioloog zoiets poneert dan is dit belangrijk want voor sociologen zijn trends nog maatschappelijke verschijnselen die decennia, zoniet eeuwen omvatten. Het gaat dus niet om één van de vele mediagevoelige pseudo trends die uit meestal weinig meer bestaan dan de waan van de dag. Naast versnelling zijn er trouwens slechts drie grote klassieke sociologische trends ‘differentiatie’, ‘rationalisering’ en vooral ‘individualisering’.   Versnelling komt er volgens Rosa op neer dat de huidige tijd niet zozeer geregeerd wordt door het geld maar door temporele structuren die mensen ertoe dwingen voortdurend te versnellen.

Wat veroorzaakt nu ‘versnelling’?  Rosa zoekt de basisverklaring buiten de economische ontwikkelingen.  Onderliggend is er de angst voor de dood en het voortschrijdend inzicht bij grote delen van de bevolking dat er geen leven na de dood is. Het leven moet dus hier en nu geleefd worden. Er komt geen tweede, en zeker geen eeuwige kans. Dat scheelt al een flink stuk in de dagelijkse beleving van de wereld. Daarnaast zijn er opkomende sociale fenomenen als deadlines, fast food, fast dating en dergelijke meer. Moderne burgers willen het aantal intensieve leefmomenten zo veel als mogelijk uitbreiden maar stoten daarbij onherroepelijk op grenzen. Dat is heel frusterend want het aanbod aan potentiële intensieve belevenissen is nog nooit zo groot geweest. Hoe intensief en efficiënt men ook leeft,  het besef is steeds daar dat er nog heel wat meer te beleven is. Bovendien moet er steeds gekozen worden. Keuzedwang wordt nu reeds erkend als een bron van stress. Zou het kunnen dat ‘versnelling’ ook één van de bronnen is van de maatschappelijke verzuring? 

Het is duidelijk dat ‘versnelling’ ook heel sterk speelt in de wereld van de arbeid en op de arbeidsmarkt. Er is nooit een periode in de geschiedenis geweest waarbij zoveel hooggekwalificeerde jobs ter beschikking waren. Nooit eerder hebben zoveel werknemers zich zo uitgebreid kunnen uitleven in het werk. Ze snellen van uitdaging naar uitdaging. Maar er is natuurlijk ook een keerzijde.  Uitdagend werk vreet ook veel energie. Soms te veel energie. Emotionele uitputting is een veel gehoorde klacht bij werknemers. 

Omdat ‘versnelling’ een fundamentele trend is die niet eventjes ‘snel’ weer zal overwaaien is het aangewezen om ‘rustig’ de tijd te nemen om de gevolgen hiervan te onderzoeken. Versnelling zal als dusdanig niet kunnen worden vertraagd. Individuen en samenlevingen zullen er wel op een andere manier moeten leren mee omgaan. Het is duidelijk dat er grenzen zijn aan het najagen van zoveel als mogelijke intensieve levensmomenten. De vraag dringt zich ook op hoeveel versnelling een samenleving kan verdragen. De onderzoekers van het Vlaamse Regionale Indicatoren rapport suggereerden nogal voorbarig bij de presentatie van het rapport dat dit punt nu al bereikt is. Ik denk dat dit niet zomaar kan worden veralgemeend naar alle maatschappelijke geledingen. Met bepaalde vormen van versnelling hebben jongeren b.v. geen moeite. Het grootste probleem voor de toekomst is wellicht dat een groep onder druk van de ‘versnelling’ de rol moet lossen. Die groep zo beperkt mogelijk houden is één van de grootste maatschappelijke uitdagingen. Ook interessant is de vraag hoe vergrijzing en versnelling elkaar zullen beïnvloeden.

(Deze column verscheen eerder in De Morgen)

Post a reaction

Your email address will not be published. Required fields are marked *

* Comments are welcome in English, French or Dutch. Only reactions by authors who have stated their full name and e-mail address will be published. No mention of e-mail addresses will be made on the website. We only require them to enable us to contact the writer of the reaction should this prove necessary. HRMblogs.com reserves the right to delete reactions that are not in conformity with the general conditions and code of behaviour of this website.

recent reactions
 
poll

    Should an employer facilitate the practice of the Ramadan at the workplace?

    View Results

    Loading ... Loading ...

 
 
categories
 
archive
 
Disclaimer

Everything posted on this website/blog is the personal opinion of the individual contributor and does not necessarily reflect the view of BizInfo/HRMblogs or its clients, nor the author respective employer or clients.