FR
 
STARTPAGE Blogs
 
 
Emotioneel ontslagdebat
published by , on 15/09/2007

In Nederland woedt reeds geruime tijd een maatschappelijk debat rond het ontslagrecht. Belgische werkgevers klagen dikwijls over de rigide ontslagwetgeving in dit land. Eigenlijk klopt dit niet. De ontslagprocedure in België is niet rigide, wel duur en dan nog enkel voor bedienden. In Nederland moeten werkgevers indien ze een werknemer willen ontslaan dit ontslag eerst extern laten toetsen, hetzij door de rechter, hetzij door de Nederlandse tegenhanger van onze VDAB, de CWI. Nederlandse werkgevers willen, naast gemiddeld kortere opzegtermijnen, in de eerste plaats van deze externe toetsing af. Ze zien het als een bron van bureaucratie zonder enige maatschappelijke meerwaarde. Vakbonden willen de preventieve toetsing behouden of er een grote prijs voor bedingen. Ik volg met zeer veel belangstelling dit debat omdat het inhoudelijk van zeer hoog niveau is. Er wordt met argumenten gestreden, niet alleen met vage beweringen en principes. Zo circuleerde lang het interessante voorstel om de ontslagvergoeding mee afhankelijk te maken van de voorafgaandelijke investeringen in opleiding voor de werknemer. Een werkgever die veel heeft geïnvesteerd in een werknemer dient minder ontslagvergoeding te betalen dan een collega die niet of weinig heeft geïnvesteerd. Valt veel voor te zeggen, alleen is het idee nog niet rijp om te implementeren. Hoe ga je b.v. opleidingskosten meten? Er werd in Nederland ook wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de gevolgen van een versoepeling van het ontslagrecht. Blijkt dat de impact op de werkgelegenheid positief is, zij het minder uitgesproken dan de believers wellicht hadden verhoopt. Maar ook in Nederland moet er door de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Piet Hein Donner, na het poldermoment uiteindelijk een beslissing worden genomen. En zie, nu dit beslissingsmoment nabij komt stijgt het emo-gehalte in het debat plots heel sterk en worden er heel wat gratuite uitspraken gedaan.

Wat te denken van FNV voorzitter Agnes Jongerius die stelt dat Nederland één groot uitzendbureau wordt als de preventieve toets wegvalt? Daarmee bedoelt ze dat werkgevers in dergelijk geval naar believen gaan ontslaan en aanwerven. Daar klopt natuurlijk niets van. Het volstaat hiervoor de blik even zuidwaarts te richten, naar België. België kent geen preventieve toets in het ontslagrecht. Toch is de Belgische arbeidsmarkt geen groot uitzendbureau. Meer nog, de gemiddelde anciënniteit van een Belgische werknemer bij een werkgever ligt er hoger dan in Nederland. De gemiddelde anciënniteit bedraagt in België 11,6 en in Nederland 9,9 jaar. Daarmee zit België boven en Nederland onder het gemiddelde van de oude Europese Unie (10,6). Interessant is dat zowel in België als Nederland de gemiddelde anciënniteit steeg de voorbije 15 jaar (In Nederland van 8,9 naar 9,9, In België van 11 naar 11,6). Op Europees niveau is er sprake van een stabilisatie. Dit maakt meteen duidelijk dat er geen sprake is van een algemene flexibilisering van de arbeidsmarkt of dat we afstevenen op ‘Amerikaanse toestanden’.

Een andere uitspraak is dat werkgevers bij het wegvallen van de preventieve toets massaal 35 plussers zouden gaan dumpen. Dit is eveneens niet gebaseerd op feitelijke ontwikkelingen. Werkgevers zouden, gezien de krapte op de arbeidsmarkt, wel gek zijn indien ze hiertoe zouden overgaan. Overal in Europa zit de tewerkstelling van oudere werknemers boven de 55 in de lift. De gemiddelde werkzaamheidsgraad steeg tussen 2000 en 2005 van 37 naar 44%. Deze ontwikkeling heeft verschillende oorzaken maar is zeker niet een gevolg van een meer strakke regelgeving inzake ontslag voor deze groep.

Tenslotte valt op hoezeer het ontslagdenken van de vakbeweging, ook in Nederland, gebaseerd blijft op de zgn. zwakke positie van de werknemer. Het ontslagrecht is een bescherming van de zwakke werknemer tegenover de almachtige werkgever. In zijn algemeenheid valt daar natuurlijk nog altijd veel voor te zeggen. Maar de realiteit biedt een veel gedifferentieerder beeld. Werkgevers kiezen werknemers maar meer en meer werknemers kiezen ook hun werkgever. Daarbij komt dat werknemers zelf ook het arbeidscontract beëindigen. Ze ontslaan met andere woorden hun werkgever. Belgische cijfers (gebaseerd op antwoorden van werknemers) geven aan dat op 100 ontslagen er 45 veroorzaakt werden door de werknemer. Ze namen zelf het initiatief. Nog eens 41 kwamen op rekening van de werkgever. Daarbij is inbegrepen het aflopen van tijdelijke contracten. In de rest van de gevallen is er geen strikt ontslag maar loopt de arbeidsovereenkomst ten einde door overlijden, pensioen, loopbaanonderbreking en dergelijke meer. Qua machtsongelijkheid valt het op de Belgische arbeidsmarkt dus nogal mee. Er zijn weinig redenen om aan te nemen dat de Nederlandse werknemer minder mondig zou zijn dan de Belgische. Dergelijke cijfers geven aan dat op een moderne arbeidsmarkt het machtsvraagstuk niet meer zo éénduidig kan worden geïnterpreteerd. Modern ontslagrecht moet hier rekening mee houden.

(Deze column verscheen eerder in De Tijd)

Post a reaction

Your email address will not be published. Required fields are marked *

* Comments are welcome in English, French or Dutch. Only reactions by authors who have stated their full name and e-mail address will be published. No mention of e-mail addresses will be made on the website. We only require them to enable us to contact the writer of the reaction should this prove necessary. HRMblogs.com reserves the right to delete reactions that are not in conformity with the general conditions and code of behaviour of this website.

recent reactions
 
poll

    Should an employer facilitate the practice of the Ramadan at the workplace?

    View Results

    Loading ... Loading ...

 
 
categories
 
archive
 
Disclaimer

Everything posted on this website/blog is the personal opinion of the individual contributor and does not necessarily reflect the view of BizInfo/HRMblogs or its clients, nor the author respective employer or clients.